Pierwsze udane obrazowanie RTG na orbicie

23 lipca 2026, 08:52

Przez ponad cztery dekady jedyną wiarygodną metodą obrazowania medycznego dostępną astronautom było USG. Wymaga ono jednak dobrze przeszkolonego operatora, a jego pracę dodatkowo utrudnia mikrograwitacja, w wyniku której dochodzi do przesunięcia płynów ustrojowych i zmiany rozkładu gazów w jelitach. Stąd potrzeba znalezienia innej metody obrazowania, która może się przydać podczas długotrwałych misji kosmicznych. Zespół pod kierownictwem dr Sheyny Gifford z Mayo Clinic postanowił sprawdzić, czy dostępny komercyjnie, przenośny aparat rentgenowski może się sprawdzić na orbicie – wyniki opublikowano w czasopiśmie Radiology.



W Warszawie wykonano pierwsze na świecie chimeryczne przeszczepienie wątroby

13 lipca 2026, 13:39

W Warszawie miało miejsce pierwsze w historii medycyny chimeryczne przeszczepienie wątroby. Unikatowy zabieg to dzieło zespołu Kliniki Chirurgii Ogólnej, Transplantacyjnej i Wątroby Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego pod kierunkiem profesora Michała Grąta. Zabieg wykonano 11 maja 2026 roku u 47-letniej pacjentki, którą operowano z powodu zaawansowanego nowotworu wątroby.


Ludzkie DNA na ścianach jaskiń. Malowidła naskalne rzadko je przechowują

7 lipca 2026, 11:16

Środowiskowe DNA (eDNA) to materiał genetyczny, którym organizmy żywe „zanieczyściły" otoczenie. Od ponad dekady jest ono coraz powszechniej wykorzystywane w badaniach nad przeszłością, pozwalając naukowcom np. zrekonstruować środowisko naturalne sprzed tysiącleci na podstawie DNA roślin i zwierząt znajdującego się w glebie. Teraz międzynarodowy zespół naukowców, na czele którego stali Alba Bossoms Mesa i Matthias Meyer z Instytutu Antropologii Ewolucyjnej im. Maxa Plancka oraz Hipólito Collado Giraldo z Universidad de Extramadura, po raz pierwszy wykazał, że ślady ludzkiego DNA mogą przetrwać na ścianach jaskiń przez tysiące lat, w tym w miejscach pokrytych paleolitycznymi malowidłami.


Trening siłowy poprawia sprawność i gęstość kości kobiet po 50. r. ż. – bez względu na wiek

1 lipca 2026, 11:12

Sprawniej, mocniej, pewniej w codziennym ruchu — wyniki programu treningu siłowego o wysokiej intensywności połączonego z suplementacją witaminą D3 wśród kobiet 50+ prowadzonego przez Uniwersytet Gdański. Po dziesięciu miesiącach nadzorowanego treningu siłowego 120 mieszkanek Trójmiasta i okolic po 50. roku życia osiągnęło znaczną poprawą sprawności motorycznej, a ich siła wzrosła średnio o kilkanaście procent — niezależnie od wieku. Gęstość mineralna kości w tym czasie się ustabilizowała, z delikatnym korzystnym sygnałem, a u uczestniczek przyjmujących witaminę D3 wzrosło stężenie 25(OH)D3 we krwi do zakresu uznawanego za prawidłowy. To badanie z Uniwersytetu Gdańskiego pokazuje rzecz prostą i ważną: na realną poprawę siły i sprawności nigdy nie jest za późno.


Niezwykłe znalezisko zmieni pogląd na słynny skarb?

24 czerwca 2026, 14:01

Sygnał który niedawno usłyszał w słuchawkach detektorysta Stephen Newbury może wywrócić do góry nogami obowiązujący od dekad pogląd na pochodzenie jednego z najsłynniejszych zabytków wczesnośredniowiecznej Europy. W pobliżu miejscowości Lynsted w hrabstwie Kent Stephen znalazł bowiem niewielki, wykonany ze stopu miedzi, stempel z przełomu VI i VII wieku. Jego znaczenie jest jednak nieproporcjonalnie wielkie w stosunku do rozmiarów.


Pierwszy przeszczep płuc od dawcy z wirusem HIV

24 czerwca 2026, 08:34

W NYU Langone Health – nowojorskim akademickim systemie opieki zdrowotnej – dokonano pierwszego w historii przeszczepu płuc od nosiciela wirusa HIV do nosiciela wirusa HIV. To nadzieja dla osób zarażonych HIV, gdyż otwiera niedostępną dotychczas pulę dawców. Co prawda transplantacje takie są możliwe w ramach określonych protokołów badawczych, ale mimo to jest to zwiększenie szans dla osób potrzebujących przeszczepu, mówi doktor Sapna Mehta, dyrektor w NYU Langone Transplant Institute i współautorka protokołu, który został zatwierdzony przez FDA.


Liczby na ciele. To najstarszy datowany zapis liczbowy w Mezoameryce?

16 czerwca 2026, 09:12

Wśród ponad pięciu tysięcy glinianych figurek wydobytych z wykopalisk w La Blanca jedna nie daje spokoju badaczom. Fragment ceramiki z odłamaną dolną częścią, z górną ukształtowaną w abstrakcyjny, „języczek", nosi na sobie jedenaście starannie odciśniętych kropek, rozłożonych w trzy kolumny – 3, 4, 4. Figurka pochodzi z lat 750–650 przed Chrystusem. Jeśli interpretacja Julii Guernsey i Stephanie M. Strauss z University of Texas oraz Michaela Love'a z California State University jest słuszna, mamy do czynienia z najstarszym datowanym zapisem liczbowym w całej Mezoameryce.


Dziesiątki bezgłowych szkieletów na Słowacji. Tajemnica stanowiska Vráble-Veľké Lehemby

10 czerwca 2026, 09:49

Latem 2022 roku archeolodzy pracujący na stanowisku Vráble-Veľké Lehemby w południowo-zachodniej Słowacji natrafili na niezwykłe znalezisko. Na dnie rowu otaczającego neolityczną osadę sprzed siedmiu tysięcy lat leżały szczątki dziesiątków ludzi. Niemal wszystkie pozbawione były głów.


Trepanacja czaszki u 5-latka sprzed 4000 lat. Zaskakujące odkrycie w Uzbekistanie

3 czerwca 2026, 11:22

Wiosną 2026 roku archeolodzy z Uniwersytetu Salento, Uniwersytetu Państwowego w Termez i Instytutu Archeologicznego w Samarkandzie pracujący na stanowisku Dżarkutan w Uzbekistanie natknęli się na podwójny grób dzieci. Złożono w nim trzy- i pięciolatka. Na czaszce starszego z nich widniały wyraźne ślady trepanacji. Ktoś cztery tysiące lat temu wziął narzędzie z kamienia lub kości i celowo otworzył głowę małemu dziecku. I najpewniej zrobił to z pełną premedytacją, jako zabieg leczniczy. Mamy tutaj do czynienia z najstarszą trepanacją znaną z terenu Azji Środkowej.


Bezprzewodowe USG dla ciężarnych umożliwi ciągłe monitorowanie zagrożonej ciąży

1 czerwca 2026, 07:54

Cienki, elastyczny plaster przyklejony do brzucha matki, który przez całą dobę monitoruje krążenie krwi nienarodzonego dziecka – bez lekarza, bez aparatu USG, bez wizyty w szpitalu. Zespół naukowców z Uniwersytetu Oksfordzkiego, Uniwersytetu Kalifornijskiego w San Diego oraz Uniwersytetu Stanforda opublikował właśnie w Nature Biotechnology wyniki badań nad urządzeniem, które może zrewolucjonizować opiekę perinatalną. UPatch to miękki, samoprzylepny plaster wielkości dłoni, który przyklejony do brzucha matki samodzielnie śledzi przepływ krwi w naczyniach pępowiny i płodu przez wiele godzin z rzędu.


Zostań Patronem

Od 2006 roku popularyzujemy naukę. Chcemy się rozwijać i dostarczać naszym Czytelnikom jeszcze więcej atrakcyjnych treści wysokiej jakości. Dlatego postanowiliśmy poprosić o wsparcie. Zostań naszym Patronem i pomóż nam rozwijać KopalnięWiedzy.

Patronite

Patroni KopalniWiedzy